ಲಿವ್-ಇನ್ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೂ ‘ಸೆಕ್ಷನ್ 498A’ ಗೃಹಹಿಂಸೆ ಕಾಯ್ದೆ ಅನ್ವಯ;ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್
ನವದೆಹಲಿ:ವಿವಾಹದ ಸ್ವರೂಪ ಹೊಂದಿರುವ ಲಿವ್-ಇನ್ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೂ ಐಪಿಸಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 498A ಅನ್ವಯ.
ವಿವಾಹವಾಗುವ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ದಾಂಪತ್ಯ ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧ ಸಾಬೀತಾದರೆ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗಲಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಮೂಲದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಂಜಯ್ ಕರೋಲ್ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎನ್. ಕೋಟೀಶ್ವರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪೀಠದಿಂದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆದೇಶ.ಲಿವ್-ಇನ್ (ಸಹಜೀವನ) ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ಮದುವೆಯಾಗುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹಾಗೂ ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿಯಂತೆ (ವಿವಾಹದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ) ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವ ಲಿವ್-ಇನ್ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೂ ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ (IPC) ಸೆಕ್ಷನ್ 498A (ಗೃಹಹಿಂಸೆ ಹಾಗೂ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಕಿರುಕುಳ) ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಸಂಜಯ್ ಕರೋಲ್ ಮತ್ತು ಎನ್. ಕೋಟೀಶ್ವರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿದ್ದ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ಈ ಪ್ರಮುಖ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು:
ಮದುವೆಯ ಸ್ವರೂಪದ ಸಂಬಂಧ: ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿವಾಹವಾಗದೇ ಇದ್ದರೂ, ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿಯಂತೆ ಬಾಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಅಥವಾ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 498A ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಬಹುದು.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲಿವ್-ಇನ್ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲಿವ್-ಇನ್ ಸಂಬಂಧವೂ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವು ಮದುವೆಯ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ದೂರು ನೀಡುವ ಮಹಿಳೆಯ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
ಕರ್ನಾಟಕದ ಡಾ. ಲೋಕೇಶ್ ಬಿ.ಎಚ್. ಮತ್ತು ಇತರರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ಅರ್ಜಿದಾರ ಲೋಕೇಶ್ ತಮಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ವಿಷಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟು, ದೂರುದಾರ ಮಹಿಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಮಹಿಳೆಯ ಮೇಲೆ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಕಿರುಕುಳ, ಕ್ರೌರ್ಯ ಹಾಗೂ ಜೀವಬೆದರಿಕೆ ಒಡ್ಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಆರೋಪ ಕೇಳಿಬಂದಿತ್ತು. ತಮಗೂ ಮಹಿಳೆಗೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮದುವೆಯಾಗಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಸೆಕ್ಷನ್ 498A ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಲೋಕೇಶ್ ವಾದಿಸಿದ್ದರು.
ಈ ಹಿಂದೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಲೋಕೇಶ್ ಅವರ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನಡಾವಳಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದೀಗ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದು, ಮಹಿಳೆಯರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.
